FANDOM


Meness (mit. bałtyjska) - Ogólnobałtyjski chtoniczny bóg nocy, życia, nocnego światła, płodności, urodzaju, wody, czasu i kalendarza tożsamy z księżycem. W antycznych kulturach trzy fazy księżyca (przybywanie, pełnia, ubywanie) często łączono z upływającym czasem i ludzkim życiem podzielonym na młodość, dorosłość oraz starość i nie inaczej było u Bałtów. Meness w pierwszej kwarcie księżycowej wyobrażał podstępnego młodzieńczego księcia i młodego wojownika zaręczonego z Saule, który walczy z boskimi synami (Auseklisem i Szweistiksem), by ostatecznie zdradzić słoneczną pannę (stąd księżyc i słońce nigdy nie są razem na niebie). Jako księżyc w pełni, Meness staje się symbolem piękna i dobroduszności oraz pogromcą zła i złych stworzeń (zwłaszcza diabłów i czarownic), przed którymi chroni ludzi. W trakcie tej hipostazy, wskazuje właściwe drogi i powoduje wzrost roślin przy pomocy energii Saule, lecz jest także sprawcą utonięć. Trzeci kwartał jest wyobrażeniem bożka, jako okaleczonego przez Perkuna osamotnionego staruszka, który umiera (nów) i zmartwychwstaje, jako młodzieniec 1 kwarty.

Etymologia

Nazwa ,,Meness" jest pochodna od indoeuropejskich określeń księżyca. W językach bałtyjskich pojawia się: ,,Mėnesys" (język litewski), ,,Mēness" (język łotewski) i ,,Mēnins" (język staropruski) mające oczywisty związek etymologiczny z imieniem bóstwa. Widać też mniejszą analogie w językach germańskich (szwedzki månen, angielski moon, niemiecki mond) i słowiańskich (rosyjski месяц).

Nie ma pewności, od jakiego rdzenia pochodzi nazewnictwo indoeuropejskich bóstw księżycowych. Najpewniej w przypadku Menessa jest to protoindoeuropejski rdzeń -Mē związany z pomiarem czasu (por. łotewskie mērīt i niemieckie messen - ,,zmierzać, zmierzyć"; angielskie measure - ,,miara") i cyklem faz księżycowych - miesiącem (por. łacińskie Mensis, niemieckie Monat i angielskie month - ,,miesiąc"). Możliwą najstarszą formą tego wyrazu jest mēnōt.

Mitologia

Mit o zdradzie Księżyca

W litewskich i łotewskich dainach często przewija się mit o zdradliwym Menesie. Menes (księżyc) był na wiosnę zaręczony z Saule (słońcem), jednak idąc samotnie nocą po niebie dostrzegł.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki