Fandom

Mitologia Wiki

Marzanna

692strony na
tej wiki
Dodaj nową stronę
Dyskusja0 Share

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Marzanna  nazywana też: Morą, Moraną, Moreną, Mareną, Śmiertką, Śmiercią, Śmiercichą, Marzaną (mit. słowiańska) - Bogini symbolizująca zimę i śmierć, jak sama nazwa wskazuje[1] lub naturalny cykl życia i śmierci, czasem jest uważana za demona[2].

Jej nazwa została wspomniana w Kronice Polskiej razem z Dziewanną autorstwa kronikarza Jana Długosza, jako członkini panteonu, w którego wierzyli lechici, współcześni Polacy, gdzie utożsamia ją z rzymską Ceres, a Dziewannę z Dianą.

A jako że państwu Lechitów wydarzyło się powstać na obszarze zawierającym rozległe lasy i gaje, o których starożytni wierzyli, iż zamieszkuje je Diana i że Diana rości sobie władztwo nad nimi, Cerera zaś uważana była za matkę i boginię urodzajów, których dostatków kraj potrzebował, (przeto) te dwie boginie: Diana w ich języku Dziewanną (Dzewana) zwana i Cerera zwana Marzanną (Marzyana) cieszyły się szczególnym kultem i nabożeństwem. [3]

Marzanna jako kukła

Słowo "Marzanna" jest powszechnie znane, lecz nie jako imię boginki śmierci i życia, a jako lalka, którą zgodnie z tradycją wrzuca się do wody, na początku wiosny. Jednak jest to zwyczaj pochodzący z czasów pogańskich i jest bezpośrednio powiązany z samą boginią.

Ową kukłę wyrabiano z siana i ubierano w lokalny strój, łachmany lub ubranie druhny. Wyglądem może przypominać młodą damę, jak i starą babę. Po przygotowaniu nierozłącznego elementu praktyki ludowej, dnia 21 marca (w dniu równonocy wiosennej) w trakcie Jarych Godów zwyczaj nakazywał mieszkańcom miejscowości obejść okolice przy okazji maczając Marzannę w każdej napotkanej kałuży. Współcześnie pod koniec uroczystości palono podobiznę bożka i wrzucano ją do rzeki.

Przedchrześcijańskie ceremonie w niektórych miejscowościach wyglądały identycznie, a w niektórych trochę się różniły.

Celem rytuału jest przepędzenie zimy i Marzanny oraz ustąpienie miejsca wiośnie i Dziewannie lub Jaryle.

Opinie Badaczy

Mars, a Dziewanna

Słowacka forma teonimu Ma(r)muriena sugeruje ewentualne związki z Marsem (Marmorem, Mamersem, Mamuriusem Veturiusem)[4].

Przypisy

  1. przedrostek *Mar i *Mor' z praindoeuropejskiego - Śmierć
  2. Istota duchowa mogąca przybierać materialną postać. Jest czymś w rodzaju niższej rangi bóstwa, lecz wyższej niż człowiek. Może mieć pochodzenie naturalne lub wywodzić się z duszy człowieka ginącego przedwcześnie (Więcej informacji: Mitologia słowiańska).
  3. Cytat za: Roczniki czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego, Jan Długosz, red.:J. Dąbrowski, Warszawa 1961
  4. Andrzej Kempiński: Encyklopedia mitologii ludów indoeuropejskich. Warszawa: Iskry, 2001.

Więcej w Fandom

Losowa wiki