FANDOM



Ćmok to pochodzący z pradawnych czasów potwór, o którym pamięć najdłużej przetrwała na terenach Wielkopolski, choć i tam nie widziano go już od wieków. Jego skrzydlata, pełna zwierzęcej siły sylwetka rozpięta na nocnym niebie straszy już tylko w opowieściach.
  — Opis Ćmoka z Bestiariusza słowiańskiego, czyli rzecz o skrzatach, wodnikach i rusałkach; Witold Vargas, Paweł Zych 
Ćmok
Ćmok
Informacje
Płeć Męska
Rasa Demoniczna
Typ Demon powietrzny (?)
Nastawienie Do kochanek/kochanków (?): Przyjazne


Do niegrzecznych dzieci: Wrogie

Pochodzenie Stawały się nimi dusze chamów, prostaków i upośledzonych umysłowo (?)
Lokalizacja Przypuszczalnie nocne niebo (należące do Welesa i Chorsa) (?)

Ćmok, ćmuk, cmuk (mit. słowiańska) - Postać spotykana w folklorze Wielkopolskim, wykorzystywana do straszenia niegrzecznych dzieci analogicznie do śląskiego Beboka. Niewykluczony jest jej ewentualny pogański rodowód. Badania etnograficzne nie dostarczają wyczerpujących informacji na jego temat. W przekazach ludowych to skrzydlaty potwór "pełen zwierzęcej siły" (demon płodności, dzikiej natury?) działający w nocy, jednak jego dokładniejszy opis i sposób działania - niestety - nie przetrwał do czasów dzisiejszych, jeśli kiedykolwiek istniał.

Dokładniejsze informacje może dostarczyć etymologia i nazewnictwo. Wiara w te istoty mogła istnieć także na Śląsku, lecz z czasem znikła, czego dowodzi nazwa osiedla Mysłowic ,,Ćmok". Rzeczownik ,,Ćmok" wyraża się wobec ludzi prostych, mało inteligentnych, chamów (Demon rodzący się z dusz prostaków i upośledzonych umysłowo?) zazwyczaj w zastępstwie do - uważanego za wulgaryzm - "Ćwok". Czasownik "Cmok" to określenie na pocałunek (Demon uwodziciel? Demon miłości?). Najłatwiej i najprościej jednak jest powiązać nazwę demona z nocnym owadem - ćmą (Potwór - ćma? Król ciem?). Dodatkowo skrzydła wskazują na związek z powietrzem (Demon powietrza?). Oto jaki obraz (mitologicznego) Ćmoka się pokazuje, gdy zbierzemy nieliczne spostrzeżenia, krótki zarys etnograficzny i porównamy z innymi, lepiej poświadczonymi demonami:

Jest to demon powietrzny rodzący się z dusz prostaków, upośledzonych umysłowo, chamów. Zapewne (!) w dzień przybierał ludzką i uwodził ludzi (Podobnie, jak Latawica), zaś w nocy zmieniał się w potwora - ćmę (możliwe nawet, że był ich królem) i straszył niegrzeczne dzieci.

Mitologia słowiańska
Bóstwa
Panteon Włodzimierza PerunDażbógChorsStrzybógSimargł[1]Mokosz[2]
Wschodniosłowiańskie SwarógJaryłoKostromaRodWeles (Wołos) • PerepłutKupała (?[3]) • Kolęda (bóstwo) (?[4]) • DyjUsień
Bóstwa prapolskie i czeskie JaszŁadoDzidzilela (Łada, Lela) • NyjaPogodaŻywieDziewannaMarzanna (Morana) • Jan SobótkowyLel i PolelVarpul
Bóstwa Słowian nadbałtyckich i serbołużyckich ŚwiętowitRujewitPorewitPorenutŻywiaSwarożycJarowitRadogostProwePogwizdCzarnogłówCzarnobógBiałobóg (?[5]) • TrzygłówFlins[6]Krodo [7]PripegalMiklos (?[8]) • Bogowie kaszubscy
Południowosłowiańskie KresnikTrotPerperunaKurent
Demonologia
Demony powietrzne AżdachaĆmokChałaZduchaczGradLatawicaObłoczycaOmacnicaPłanetnik (Płamęta) • PoświstWietrzyca
Demony natury (leśne, górskie i polne) Baba JagaBaba grochowaBaba jagodowaPołudnicaBełtBłędne ognikiŁapiduchLeszyBoginkiDobrochoczyDziwożonaJaroszekLichoMiernikPolewikSporMiawkaWiłySamodiwaZagorkinia
Demony wodne BoginkiBaba wodnaBagiennikBrodaricaMamunaRusałkaUtopiecWodnikStichijaLamia
Demony domostw i dobra ŁaziebnikDomowik (Domocha) • DydkoBoboBucDworowyUbożeGumiennikKłobukKrasnoludkiKorgoruszeNareczniceStopanSkrzakPokućSkarbikNieśpiech
Demony zła i śmierci Biali ludzieBiesCzartGnieciuchHurbóżJędzaKikimoraMacicaMężykNocnicaPółnocnicaStrzygaTęsknicaTopielecUpiórUstrełWilkołakWisielecZagorkiniaZarazaZłydniaZmoraNawkiPoroniec
Regionalne LudkiWieszczyStolemyKrośniętaBorutaRoczitnikCiotaBòrówc i Bòrowô CiotaSzôlińcGòskĆmuch
Pół-demoniczne istoty i nadprzyrodzone byty Kwiat PaprociRarógPsiogłówŻmij
Święta
Wiosenne Jare GodyOstatkiStadoZielone ŚwiątkiŚwięto Jaryły
Letnie Święto PerunaNoc Kupały
Jesienne Dożynki
Zimowe Szczodre GodyBabidien
Obchodzone niezależnie od pory roku DziadySlavaSwaćba

  1. Hipotetycznie dwa bóstwa: Siem i Rgieł
  2. Znana również prawdopodobnie, jako "Matka Ziemia"
  3. bóstwo hipotetyczne, najprawdopodobniej jego kult nie istniał w czasach pogańskich, a jego postać została wykreowana dużo później
  4. bóstwo hipotetyczne, istnieje dziś marginalizowana teoria o pochodzeniu zwyczaju kolędowania od bóstwa "Kolędy"
  5. Bóstwo hipotetyczne na zasadzie analogii do Czarnoboga
  6. Bóstwo o wątpliwej autentyczności
  7. Starsze wzmianki przedstawiają go, jako bóstwo germańskie, zaś późniejsze - jako słowiańskie
  8. bóstwo poświadczone jedynie w legendach o górze św. Jana

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki